Naslovnica
Promocija časopisa Zenit

ImagePromocija reprinta i knjige o časopisu “Zenit” okupila je 22. septembra u zagrebačkom Muzeju za umjetnost obrt velik broj ljubitelja književnosti i umjetnosti, kojima su o tom zajedničkom projektu Instituta za književnost i umetnost iz Beograda, Narodne biblioteke Srbije i Srpskog kulturnog društva “Prosvjeta” iz Zagreba govorili učesnici projekta i vodeći ljudi uključenih institucija.

Tako je direktorka Instituta Vesna Matović govorila o sadržaju knjige o časopisu koji je izlazio od 1921. do 1926. godine, a koja sadrži podatke o suradnicima, među kojima je bilo svjetski poznatih imena. Ocijenila je da se bez časopisa “Zenit” i izdanja koje je štampano u tiražu od hiljadu primjeraka, a koje sadrži sve brojeve časopisa i knjigu o njemu, ne bi mogla proučavati evropska avangarda. Upravnik NBS-a Sreten Ugričić, čija ustanova godinama ima intenzivnu saradnju s “Prosvjetom”, naglasio je da se “Zenit” može shvatiti na dijametralno suprotne načine, i kao antievropski u izrazu i evropski u sadržaju i nastojanjima.

Vida Golubović, koja je s Irinom Subotić radila na projektu iz kojeg je nastalo predstavljeno izdanje, podsjetila je na to da su “Zenit” i njegov pokretač Ljubomir Micić bili inspiracija za tada mladog srpskog književnika iz Hrvatske Vladana Desnicu, koji je Miciću 1934. poslao primjerak svog tada pokrenutog “Sjevernodalmatinskog magazina” s posvetom. Nakon faze napada, optužbi, zabrana i zaborava, sada dolazi vrijeme proučavanja i bavljenja časopisom “Zenit”, podvukla je Vida Golubović na kraju svog izlaganja.

Irina Subotić evocirala je uspomene iz svog 40-godišnjeg proučavanja “Zenita” i sa susreta s Micićem, koji je u mladosti lutao između Zagreba i Beograda, a njegovu su baštinu podijelili NBS i Narodni muzej u Beogradu. Govorila je i o zenitizmu kao srpskom avangardnom pokretu koji je jedini uspio prijeći granice tadašnje Jugoslavije i postati cijenjen u Evropi. Zenitizam je pokrenut u ime humanizma i u antiratnom duhu. Bio je u znaku oštre kritike evropskog civilizacijskog kompleksa, kojem je ponudio panbalkansku kulturnu koncepciju, izrađenu na principima neoprimitivizma.

Predsjednik “Prosvjete” i pomoćnik ministra kulture za izdavaštvo Čedomir Višnjić ukazao je na probleme s kojima se list sretao, rekavši da su Micić i “Zenit” za integralno jugoslavenstvo braće Pribičević željeli biti ono što je ruska avangarda bila za sovjetsku revoluciju. Višnjić je ukazao na Micićeve tekstove u kojima se bavio hrvatskom kulturom, ali i Srbijom iz aspekta prečanina koji je došao u nju (Micić je rođen 16. novembra 1895. u Jastrebarskom, u Zagrebu je završio Filozofski fakultet, a umro je 14. juna 1971. u Kačarevu kod Pančeva). Časopis “Zenit”, mjesečna internacionalna revija za umjetnost i kulturu, od februara 1921. do aprila 1924. izlazio je u Zagrebu, a od 1924. do decembra 1926. u Beogradu, kada je zabranjen zbog teksta “Zenitizam kroz prizmu marksizma”. Objavljena su 43 broja časopisa punog proturječnosti, nacionalizma s jedne i suradnje s evropskim umjetnicima s druge strane, u kojima su vidljive želje za raskidom s ostalim avangardnim školama.

Svoje mjesto u njemu su našli brojni manifesti, različita likovna rješenja, suradnici i tekstovi. To je bio časopis internacionalnog karaktera, pisan na srpskom, hrvatskom, njemačkom, holandskom, mađarskom, esperantu..., iz čega se vide značajne veze s italijanskim futuristima, prije svega s njihovim idejnim tvorcem Marinetijem, što govori o afirmativnom odnosu zenitista prema novim tehničkim i tehnološkim dostignućima. U početku Micić slijedi ideje ekspresionizma, a kasnije počinje zastupati i drugačije ideje, koje postaju osnova poetike zenitizma: ideju barbarogenija, zalaganje za balkanizaciju i barbarizaciju Evrope. Ovakve težnje ka primitivnom i izvornom javljaju se nakon Prvog svjetskog rata, a nastaju iz razočaranja u zapadnoevropske vrijednosti i zasićenosti zapadnoevropskom kulturom.

Micić smatra da Balkan, kao još uvijek neistraženo područje, nudi svježinu, neiskvarenost, sposobnost regeneracije klonulog zapadnoevropskog čovjeka. Tako u junu 1921. Micić, zajedno s Ivanom Golom i Boškom Tokinom, objavljuje “Manifest zenitizma”. Micićev značajan saradnik postaje njegov brat Branislav, poznatiji pod pseudonimom Branko Ve Poljanski, koji je u Ljubljani pokrenuo časopis “Svetokret”, nakon čijeg gašenja se priključuje “Zenitu”. Cijelo vrijeme svog postojanja “Zenit” ostaje okrenut novijim medijima i granama umjetnosti, zastupajući antitradicionalizam i antimilitarizam, s čovjekom u središtu pažnje. Iako umjetnički, list je imao i malo komercijalne note jer su na zadnjoj strani objavljivani i krupniji oglasi tada postojećih poduzeća i banaka.  (snv.hr)

 
« Prethodna   Sljedeća »
RocketTheme Joomla Templates